เครื่องแขวนไทย: ประวัติ ประเภท ดอกไม้ วิธีทำ และราคา

เครื่องแขวนไทย (khrueang khwaen) คืองานร้อยดอกไม้สดดอกเล็ก ๆ ด้วยเข็มและด้าย ให้เป็นเส้น เป็นลวดลาย และเป็นตาข่าย

เครื่องแขวนได้รับการพัฒนาจนประณีตโดยสตรีในราชสำนักกรุงเทพฯ ใช้แขวนประดับประตู หน้าต่าง และกลางห้องในงานพิธี มีทั้งแบบ 2 มิติและ 3 มิติ

เครื่องแขวนผ้าฝ้ายทั้งสามชิ้นของเรา อยู่ในคอลเลกชันเดียวกับพวงมาลัยของเรา

ในบทความนี้:

• เครื่องแขวนไทยคืออะไร
• ประวัติเครื่องแขวนไทย
• เครื่องแขวนไทยมีกี่ประเภท
• เครื่องแขวนไทย 5 ชนิด
• โครงและส่วนประกอบ
• ดอกไม้และวัสดุ
• วิธีทำ
• ความหมายและการใช้งาน
• ราคาวันนี้
• ความท้าทายและอนาคตของงานช่าง
• เครื่องแขวนในงานออกแบบภายใน
• ดอกไม้สด กับผ้าฝ้ายของ Macrame by Nicha
• เครื่องแขวนผ้าฝ้ายของ Macrame by Nicha
• คำถามที่พบบ่อย
• แหล่งอ้างอิง

สรุปสาระสำคัญ

หัวข้อ	โดยย่อ
คืออะไร	ดอกไม้ดอกเล็กร้อยด้วยด้ายเป็นเส้น ลวดลาย หรือตาข่าย แขวนประดับอาคาร ห้อง และสถานที่สักการะ
ชื่อ	เครื่อง หมายถึงสิ่งของหรือชุดของสิ่งของ แขวน หมายถึงห้อย ภาษาอังกฤษสะกดว่า khrueang khwaen หรือ khruang kwaen
กลุ่มงานช่าง	งานดอกไม้สดของไทย ร่วมกับมาลัยและพานพุ่ม
พัฒนาขึ้นที่ใด	โดยสตรีฝ่ายในของราชสำนักกรุงเทพฯ ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 5 มีบันทึกมากที่สุดในสมัยรัชกาลที่ 5
สองประเภท	แบบ 2 มิติเป็นแผ่นแบน แขวนที่หน้าต่าง แบบ 3 มิติมองได้รอบด้าน แขวนกลางห้อง
5 ชนิดคลาสสิกแบบแบน	บันไดแก้ว ตาข่ายหน้าช้าง กลิ่น วิมานพระอินทร์ และวิมานแท่น
ดอกไม้หลัก	ดอกพุด ดอกรัก มะลิ บานไม่รู้โรย จำปี จำปา กุหลาบ และกล้วยไม้
สถานะมรดก	งานช่างดอกไม้สดเป็นรายการที่ 110 ในบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ เครื่องแขวนไม่มีรายการแยก
อายุการใช้งาน	เครื่องแขวนดอกไม้สดอยู่ได้ไม่กี่วัน มะลิเริ่มเป็นสีน้ำตาลในวันที่สอง
ราคาวันนี้	ตั้งแต่ประมาณ 190 บาทสำหรับพลาสติก ถึงประมาณ 15,000 บาทสำหรับระย้าดอกไม้สดขนาดใหญ่ ผลงานผ้าฝ้ายของเรา 1,990 ถึง 14,490 บาท

เครดิต: moe.go.th

เครื่องแขวนไทยคืออะไร

เครื่องแขวน คือดอกไม้ดอกเล็กที่ร้อยด้วยด้ายเป็นเส้น ลวดลาย หรือตาข่าย แล้วนำไปแขวนประดับอาคาร สถานที่ และสิ่งสักการะ มีทั้งแบบแบนและแบบ 3 มิติ (sanook, 2016)

Thailand Foundation อธิบายว่าดอกไม้ถูก "ถักเป็นตาข่ายเพื่อแขวนที่ผนังและหน้าต่าง" และเรียกงานนี้ว่าศิลปะชั้นสูงที่ใช้ในงานมงคล (2021)

หนังสือเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายให้นิยามว่า เป็นเครื่องดอกไม้ที่ใช้แขวนประดับประตู หน้าต่าง หรือกลางห้องในพิธีต่าง ๆ (วัฒนาพานิช ผ่านทรูปลูกปัญญา)

ความหมายของชื่อ

• เครื่อง: สิ่งของ หรือชุดของสิ่งของ
• แขวน: ห้อย
• การสะกดภาษาอังกฤษ: ระบบถอดอักษรของราชบัณฑิตยสถานเขียนว่า khrueang khwaen และมักพบการสะกดว่า khruang kwaen
• ชื่อเต็ม: เครื่องแขวนดอกไม้สด คือชื่อที่ใช้เรียกแบบดั้งเดิม

เครื่องแขวนอยู่ในกลุ่มงานดอกไม้สดของไทย ร่วมกับมาลัยและพานพุ่ม หลักสูตรวิชาการงานอาชีพชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 สอนเครื่องแขวนในกลุ่มนี้

ญาติที่ใกล้ชิดที่สุดของเครื่องแขวนคือพวงมาลัย อ่านคู่มือพวงมาลัยฉบับเต็มของเรา

เครื่องแขวนดอกไม้สด และวัสดุอื่น

วัสดุดั้งเดิมคือดอกไม้สด เครื่องแขวนถูกแขวนไว้ที่ประตูและหน้าต่าง เพื่อให้ลมพัดพากลิ่นหอมเข้าสู่ภายใน (เดลินิวส์, 2026; sanook, 2016; นิตยสารอนุรักษ์)

ช่างสมัยใหม่ยังใช้ผ้า พลาสติก ดินไทย คริสตัล กระดาษ ลูกปัด เปลือกหอย และกระดาษฟางข้าว (เดลินิวส์, 2026; นิตยสารอนุรักษ์; มทร.พระนคร, 2020; มทร.ธัญบุรี, 2019)

ที่ Macrame by Nicha เราทำเครื่องแขวนด้วยผ้าฝ้ายมาคราเม่ผูกมือ จึงแขวนไว้ได้ตลอด อ่านต่อได้ที่ผลงานผ้าฝ้ายของเรา

เครดิต: ฉัตรชัย เชิดชัย

ประวัติเครื่องแขวนไทย

ประวัติเครื่องแขวนที่มีหลักฐานเริ่มต้นที่ราชสำนักกรุงเทพฯ สตรีฝ่ายในพัฒนางานนี้ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 5 และบันทึกที่ดีที่สุดอยู่ในสมัยรัชกาลที่ 5 (Sorose และ Kaewsrithong, 2023; รุ่งอรุณ กุลธำรง, 2014; มณีรัตน์, 1985)

เมื่อใด	เหตุการณ์	แหล่งที่มา
สมัยพุทธกาล (ตามคติ)	มีบันทึกการทำมาลัยในพระไตรปิฎก ครอบคลุมเฉพาะมาลัย ไม่มีบันทึกเครื่องแขวน	กุลธำรง 2014
ก่อน พ.ศ. 2325 (ที่กล่าวอ้าง)	บางแหล่งระบุว่าเริ่มในสมัยสุโขทัยหรืออยุธยา เราไม่พบหลักฐานชั้นต้น	ดูหมายเหตุด้านล่าง
รัชกาลที่ 1 (พ.ศ. 2325 ถึง 2352)	มีบันทึกว่าเจ้าจอมมารดาตานี เจ้าจอมในรัชกาลที่ 1 มีฝีมือด้านงานดอกไม้	วิกิพีเดียภาษาไทย อ้างอิงศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย 2546; Sorose และ Kaewsrithong 2023
พ.ศ. 2334 ถึง 2373	พระชนม์ชีพของพระราชโอรส กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ กล่าวกันว่าราชสกุลของพระองค์สืบทอดงานนี้	sanook 2018; anowl
รัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2411 ถึง 2453)	งานดอกไม้ในราชสำนักรุ่งเรืองที่สุด: สมเด็จพระศรีพัชรินทรา พระวิมาดาเธอ และกรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ โครงลวดและรูปแบบใหม่ ทำเครื่องแขวนในพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา	มณีรัตน์ 1985; กุลธำรง 2014 (หอจดหมายเหตุแห่งชาติ)
หลัง พ.ศ. 2475	งานช่างในวังเข้าสู่โรงเรียนอาชีวะ	Sorose และ Kaewsrithong 2023
พ.ศ. 2528	มณีรัตน์ จันทนะผะลิน ตีพิมพ์หนังสือมาตรฐานเรื่องเครื่องแขวนดอกไม้สด	หอจดหมายเหตุ มจธ.
20 พฤษภาคม 2529	เปิดโรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) พร้อมแผนกดอกไม้สด	สำนักพระราชวัง
พ.ศ. 2552	ณภัทร ทองแย้ม ตีพิมพ์หนังสือเครื่องแขวนดอกไม้ไทย 64 หน้า	ห้องสมุด TCDC
ยังไม่ยืนยันปี	งานช่างดอกไม้สดขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ รายการที่ 110	กรมส่งเสริมวัฒนธรรม
พ.ศ. 2560	งานวิจัยของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา รวบรวมลวดลายเครื่องแขวน 10 ลาย เพื่อออกแบบของที่ระลึก	Chandhasa 2017
พ.ศ. 2562	เครื่องแขวนจากฟางข้าวของ มทร.ธัญบุรี และวิทยาลัยอาชีวศึกษาพัฒนาเครื่องแขวนไทยประยุกต์ที่อยู่ได้นานขึ้น	สยามรัฐ 2019; Thailand Innovation Portal
6 สิงหาคม 2564	คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติเผยแพร่สารคดีชุดเครื่องแขวน 15 ตอน	ทรูปลูกปัญญา
20 กรกฎาคม 2569	สกู๊ปเดลินิวส์กับผู้เชี่ยวชาญคหกรรมศาสตร์ มทร.กรุงเทพ เรื่องงานช่างนี้ในปัจจุบัน	เดลินิวส์

ก่อนกรุงเทพฯ: หลักฐานบอกอะไร

การถวายดอกไม้มีมาแต่โบราณ และการทำมาลัยปรากฏแล้วในพระไตรปิฎก แต่สำหรับเครื่องแขวน แหล่งที่เราตรวจสอบไม่พบบันทึกเก่าแก่เช่นนั้น

บทความภาษาไทยบางชิ้นระบุว่าเครื่องแขวนชิ้นแรกเกิดในสมัยสุโขทัยหรืออยุธยา โดยอ้างลายเฟื่องอุบะบนงานปูนปั้นในวัด และกล่าวว่างานนี้สูญหายไปเมื่อเสียกรุงศรีอยุธยาใน พ.ศ. 2310

บทความเหล่านั้นไม่ระบุโบราณสถานและไม่ระบุปี และสองชิ้นที่ถูกอ้างถึงบ่อยที่สุดมาจากแหล่งเดียวกัน สำหรับรายงานของนักเรียน ให้ถือเป็นคำบอกเล่า และอ้างราชสำนักกรุงเทพฯ เป็นจุดเริ่มต้นที่มีหลักฐาน

ราชสำนักกรุงเทพฯ สมัยรัชกาลที่ 1

เจ้าจอมมารดาตานี เป็นเจ้าจอมในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ธิดาของเจ้าพระยาอรรคมหาเสนา (บุนนาค) (วิกิพีเดียภาษาไทย อ้างอิงศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย, 2546)

แหล่งข้อมูลระบุว่าท่านมีความสามารถด้านงานดอกไม้ โดยยกเพลงยาวคำอธิษฐานเป็นหลักฐาน (วิกิพีเดียภาษาไทย; Sorose และ Kaewsrithong, 2023)

ท่านเป็นมารดาของพระองค์เจ้าฉัตร กรมหมื่นสุรินทรรักษ์ (พ.ศ. 2334 ถึง 2373) นิตยสารไทยสองฉบับระบุว่าท่านสอนงานนี้แก่พระธิดาและพระนัดดาของกรมหมื่นสุรินทรรักษ์ แต่ทั้งสองฉบับอ้างแหล่งเดียวกัน

นิตยสารอนุรักษ์ระบุว่าในรัชกาลที่ 1 เครื่องแขวนยังใช้ประดับพระอุโบสถวัดพระแก้วด้วย

ก่อนรัชกาลที่ 5 เครื่องแขวนเป็นตาข่ายและเฟื่องบนโครงไม้พันผ้าขาว มณีรัตน์ (1985) ระบุบันไดแก้ว พู่กลิ่น กลิ่นคว่ำ กลิ่นตะแคง และกลิ่นจีน อยู่ในรูปแบบเก่าเหล่านี้

สมัยรัชกาลที่ 5 และสมเด็จพระศรีพัชรินทรา

ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว งานดอกไม้ในราชสำนักรุ่งเรืองถึงขีดสุด เอกสารหอจดหมายเหตุแห่งชาติแสดงว่าช่างดอกไม้และช่างเขียนในวังร่วมกันออกแบบเครื่องแขวนดอกไม้สำหรับพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษาที่พระที่นั่งไพศาลทักษิณ (กุลธำรง, 2014)

• สมเด็จพระศรีพัชรินทรา ทรงชำนาญการร้อยตาข่ายดอกไม้และมาลัย (วารสารราชบัณฑิตยสถาน 40(3); มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา)
• นิตยสารอนุรักษ์และ anowl เพิ่มเติมว่าพระองค์ทรงฟื้นฟูงานดอกไม้สดและดอกไม้แห้ง และข้าราชบริพารทำเครื่องแขวนเพื่อบูชาพระ และประดับประตูหน้าต่างในพระบรมมหาราชวังและพระอารามหลวง
• พระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ ทรงคิดลายตาข่ายไว้มากมาย และทรงทำแบบและดอกทัดหูโดยเย็บกลีบดอกไม้บนใบตองที่ตัดเป็นรูป
• กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ (พระองค์เจ้าโสมาวดี, พ.ศ. 2395 ถึง 2474) พระราชธิดาในรัชกาลที่ 4 ผู้ทรงกำกับฝ่ายในสมัยรัชกาลที่ 5 ทรงคิดโครงลวดสีขาว

มณีรัตน์ (1985, หน้า 25) ระบุว่ากรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐทรงคิดรูปแบบใหม่ เช่น ระย้าแปลงและพวงแก้ว และทรงแปลงบันไดแก้วเป็นวิมานพระอินทร์

โคมจีนและแชนเดอเลียร์ตะวันตก

นิตยสารอนุรักษ์ระบุว่าเครื่องแขวนแบบโคมจีนได้แบบมาจากโคมจีน ส่วนโคมฝรั่ง พวงกลาง และระย้า ได้แบบมาจากแชนเดอเลียร์ตะวันตก

anowl เรียกเครื่องแขวนดอกไม้สดว่า"แชนเดอเลียร์สไตล์ไทย"

จากในวังสู่ห้องเรียน

• หลัง พ.ศ. 2475: Sorose และ Kaewsrithong (2023) ระบุว่าอาจารย์เยื้อน ภาณุทัต อดีตข้าหลวงในวัง นำงานช่างในวังเข้าสู่โรงเรียนอาชีวะ
• พ.ศ. 2528: รศ. มณีรัตน์ จันทนะผะลิน ตีพิมพ์ เครื่องแขวนไทย: ดอกไม้สด หนังสือชุดมรดกไทย เล่ม 4
• พ.ศ. 2529: โรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) เปิดเมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม พร้อมแผนกดอกไม้สด
• พ.ศ. 2552: ณภัทร ทองแย้ม ตีพิมพ์ เครื่องแขวนดอกไม้ไทย
• พ.ศ. 2564: คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี เผยแพร่สารคดีชุดเครื่องแขวน 15 ตอน

มรดกภูมิปัญญาที่ขึ้นทะเบียนแล้ว

งานช่างดอกไม้สดเป็นรายการที่ 110 ในบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ของกรมส่งเสริมวัฒนธรรม สาขางานช่างฝีมือดั้งเดิม

เครื่องแขวนไม่มีรายการแยก แต่อยู่ในงานช่างดอกไม้สด และยังไม่อยู่ในรายการที่ขึ้นทะเบียนกับยูเนสโกของไทย

บุคคลและสถาบันสำคัญ

ชื่อ	บทบาท	ช่วงเวลา	แหล่งที่มา
เจ้าจอมมารดาตานี	เจ้าจอมในรัชกาลที่ 1 มีฝีมืองานดอกไม้	ปลายพุทธศตวรรษที่ 24	วิกิพีเดียภาษาไทย; Sorose และ Kaewsrithong 2023
ราชสกุลของกรมหมื่นสุรินทรรักษ์	กล่าวกันว่าสืบทอดงานนี้	ต้นพุทธศตวรรษที่ 25	sanook 2018 (แหล่งเดียว)
สมเด็จพระศรีพัชรินทรา	ตาข่ายดอกไม้และมาลัย การฟื้นฟูในรัชกาลที่ 5	พ.ศ. 2407 ถึง 2462	วารสารราชบัณฑิตยสถาน 40(3); สวนสุนันทา; นิตยสารอนุรักษ์
พระวิมาดาเธอ กรมพระสุทธาสินีนาฏ	ลายตาข่าย แบบ และดอกทัดหู	รัชกาลที่ 5	นิตยสารอนุรักษ์; Changpum 2016; Sorose 2023
กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ (พระองค์เจ้าโสมาวดี)	โครงลวดสีขาวและรูปแบบใหม่ รวมถึงวิมานพระอินทร์	พ.ศ. 2395 ถึง 2474	มณีรัตน์ 1985; วิกิพีเดียภาษาไทย
อาจารย์เยื้อน ภาณุทัต	นำงานช่างในวังเข้าสู่โรงเรียน	หลัง พ.ศ. 2475	Sorose และ Kaewsrithong 2023
รศ. มณีรัตน์ จันทนะผะลิน	ผู้เขียนหนังสือมาตรฐาน พ.ศ. 2528	พ.ศ. 2528	หอจดหมายเหตุ มจธ.
ณภัทร ทองแย้ม	ผู้เขียนหนังสือเครื่องแขวนดอกไม้ไทย พ.ศ. 2552	พ.ศ. 2552	ห้องสมุด TCDC
โรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง)	สอนงานดอกไม้สด	พ.ศ. 2529 ถึงปัจจุบัน	สำนักพระราชวัง
มทร.พระนคร คณะคหกรรมศาสตร์	การสอนและงานวิจัย รวมถึงเครื่องแขวนเปลือกหอย	ปัจจุบัน	นิตยสารอนุรักษ์; วารสาร มทร.พระนคร
มทร.กรุงเทพ คหกรรมศาสตร์	ผู้เชี่ยวชาญที่ให้สัมภาษณ์เรื่องงานช่างในปัจจุบัน	พ.ศ. 2569	เดลินิวส์
มทร.ธัญบุรี สาขาเทคโนโลยีงานประดิษฐ์สร้างสรรค์	รายวิชาเครื่องแขวนไทย และโครงการฟางข้าวกับผู้สูงอายุในอำเภอสามโคก	พ.ศ. 2562	สยามรัฐ ผ่านเน็ตประชารัฐ
มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา	รวบรวมลวดลายเครื่องแขวน 10 ลาย นำไปใช้กับของที่ระลึก	พ.ศ. 2560	Chandhasa 2017
คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ	สารคดี 15 ตอน	พ.ศ. 2564	ทรูปลูกปัญญา

เครื่องแขวนไทยมีกี่ประเภท

เครื่องแขวนไทยมีกี่แบบ คำตอบคือแบ่งเป็นสองประเภท: แบบแบน (2 มิติ) และแบบ 3 มิติ ภายในสองประเภทนี้ แหล่งที่เราตรวจสอบระบุไว้ราว 15 รูปแบบ และไม่มีหน่วยงานทางการใดกำหนดจำนวนที่แน่นอน

เครื่องแขวน 2 มิติเป็นแผ่นแบน มองได้สองด้าน จึงแขวนที่หน้าต่าง ส่วนเครื่องแขวน 3 มิติมองได้รอบด้าน จึงแขวนกลางห้อง (sanook, 2016; anowl; นิตยสารอนุรักษ์; เดลินิวส์, 2026)

ชื่อ	ภาษาอังกฤษ	ประเภท
บันไดแก้ว / บันไดเงิน / บันไดทอง	Crystal / silver / gold ladder	2 มิติ
ตาข่ายหน้าช้าง	Elephant-face net	2 มิติ
กลิ่นตะแคง	Side-set fragrance piece	2 มิติ
กลิ่นจีน	Chinese fragrance piece	2 มิติ
กลิ่นจระเข้	Crocodile fragrance piece	2 มิติ
วิมานพระอินทร์ (วิมานอินทร์)	Indra's palace	2 มิติ
วิมานแท่น	Palace on a stand	2 มิติ
กลิ่นคว่ำ	Downturned fragrance piece	2 มิติหรือ 3 มิติ (แหล่งข้อมูลต่างกัน)
พู่กลิ่น	Fragrant plume	3 มิติ
ระย้า / ระย้าแปลง / ระย้าทรงเครื่อง	Cascade chandelier / reworked cascade / ornate cascade	3 มิติ
พวงแก้ว / พวงแก้วโคมจีน	Crystal cluster / Chinese-lantern crystal cluster	3 มิติ
โคมหวด	Steamer-basket lantern	3 มิติ
โคมฝรั่ง	Western lantern	3 มิติ
พวงกลาง	Centre cluster	3 มิติ
มาลัยโซ่	Chain garland, hung	เครื่องแขวน

เครื่องแขวน 2 มิติ

นิตยสารอนุรักษ์ระบุรูปแบบแบนไว้ 7 แบบ: บันไดแก้ว ตาข่ายหน้าช้าง กลิ่นตะแคง กลิ่นจีน กลิ่นจระเข้ วิมานพระอินทร์ และวิมานแท่น

อ่านรายละเอียดทีละแบบได้ที่เครื่องแขวนไทย 5 ชนิดด้านล่าง

เครื่องแขวน 3 มิติ มีอะไรบ้าง

เครดิต: moe.go.th

• พู่กลิ่น: เครื่องแขวนเป็นชั้น ๆ แขวนกลางห้อง ช่างรายหนึ่งระบุว่ามี 3 ถึง 7 ชั้น ใช้จำนวนคี่ในงานมงคล
• ระย้า: กลุ่มใหญ่ที่สุด มีทั้งระย้าแปลงและระย้าทรงเครื่อง sanook (2018) ระบุว่าระย้าทรงเครื่องทำบนโครงดาวแปดแฉก
• พวงแก้ว: รวมถึงพวงแก้วสี่ชั้นและพวงแก้วโคมจีน
• โคม: โคมหวดและโคมฝรั่ง รวมถึงพวงกลาง ตามที่นิตยสารอนุรักษ์ระบุ

เครดิต: ฉัตรชัย เชิดชัย

จุดที่แหล่งข้อมูลต่างกัน

กลิ่นคว่ำ ถูกจัดเป็น 3 มิติโดย sanook (2016) ขณะที่นิตยสารอนุรักษ์จัดกลุ่มกลิ่นทั้งหมดเป็นแบบแบน หากเขียนถึง ควรระบุว่าแหล่งข้อมูลต่างกัน

สกู๊ปแพรว เวดดิ้ง ปี 2018 ยังแสดงเครื่องแขวนแบบประยุกต์ เช่น พัดจีนและกระเช้าสีดา

เครดิต: moe.go.th

เครื่องแขวนไทย 5 ชนิด มีอะไรบ้าง

บทความนี้จัดเครื่องแขวนแบบแบนเป็น5 ชนิดคลาสสิก: บันไดแก้ว ตาข่ายหน้าช้าง กลิ่น วิมานพระอินทร์ และวิมานแท่น

การจัดกลุ่มนี้อิงรายการแบบแบนของนิตยสารอนุรักษ์ โดยนับกลิ่นทั้งสามแบบเป็นกลุ่มเดียว เราไม่พบหลักสูตรหรือแหล่งข้อมูลทางราชการใดที่กำหนด 5 ชนิดอย่างเป็นทางการ จึงควรถือเป็นการจัดกลุ่มเพื่อการเรียนรู้

1. บันไดแก้ว

บันไดแก้วเป็นหนึ่งในรูปแบบเก่า มณีรัตน์ (1985) ระบุว่าอยู่ในกลุ่มที่ทำบนโครงไม้พันผ้าก่อนรัชกาลที่ 5 และมีตอนของตัวเองในสารคดีชุดปี 2564

แพรว เวดดิ้ง แสดงสองแบบย่อย คือบันไดเงินและบันไดทอง ในสมัยรัชกาลที่ 5 บันไดแก้วถูกแปลงเป็นวิมานพระอินทร์ (ดูด้านล่าง)

เครดิต: moe.go.th

เครดิต: moe.go.th

2. ตาข่ายหน้าช้าง

เครดิต: moe.go.th

ตาข่ายหน้าช้างคืออะไร คือตาข่ายดอกไม้ร้อยแบบแบน นิตยสารอนุรักษ์และ sanook จัดเป็นแบบ 2 มิติ แขวนที่หน้าต่างเช่นเดียวกับแบบแบนอื่น ๆ

ประวัติตาข่ายหน้าช้างมีบันทึกน้อย ไม่ปรากฏในรายการรูปแบบโครงไม้เก่าของมณีรัตน์ และมีตอนของตัวเองในสารคดีชุดปี 2564

นักเขียนงานช่างอธิบายว่าวิมานพระอินทร์ทำบนตาข่ายหน้าช้าง ตาข่ายหน้าช้างจึงเป็นชิ้นแรกที่ควรทำความเข้าใจก่อนรูปแบบที่ใหญ่กว่า

ในปี 2013 ตาข่ายหน้าช้างดอกไม้สดมีขายขนาด 12 นิ้วและ 16 นิ้ว ปัจจุบันแบบพลาสติกหรือผ้ามีขนาดตั้งแต่ราว 30 ซม. ถึง 3 เมตร

แบบผ้าฝ้ายของเรา: The Elephant Net (1,990 บาท สั่งจองล่วงหน้า) ผูกมือด้วยผ้าฝ้าย

3. กลิ่น (กลิ่นจระเข้ กลิ่นตะแคง กลิ่นจีน)

กลุ่มกลิ่นมีแบบแบนสามแบบ ทุกชื่อขึ้นต้นด้วยคำว่า กลิ่น สะท้อนว่าเครื่องแขวนเหล่านี้ทำขึ้นเพื่อพากลิ่นหอม

• กลิ่นตะแคง: อยู่ในรายการรูปแบบเก่าของมณีรัตน์ แหล่งข้อมูลอธิบายรูปทรงต่างกัน แหล่งหนึ่งว่าเป็นรูปดาว อีกแหล่งว่าเป็นตาข่ายคล้ายใยแมงมุม
• กลิ่นจีน: อยู่ในรูปแบบเก่าตามมณีรัตน์ (1985) เช่นกัน
• กลิ่นจระเข้: เอกสารรายวิชาหนึ่งอธิบายว่าเป็นรูปข้าวหลามตัดซ้อนกันสามชิ้น ชิ้นกลางใหญ่กว่าเล็กน้อย โครงร่างจึงคล้ายจระเข้

เครดิต: moe.go.th

เครดิต: ฉัตรชัย เชิดชัย

เครดิต: ฉัตรชัย เชิดชัย

แบบผ้าฝ้ายของเรา: The Crocodile Fragrance (2,590 บาท สั่งจองล่วงหน้า)

4. วิมานพระอินทร์

เครดิต: ฉัตรชัย เชิดชัย

วิมานพระอินทร์คือบันไดแก้วที่กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐทรงแปลงในสมัยรัชกาลที่ 5 ตามที่มณีรัตน์ (1985, หน้า 25) ระบุ สารคดีชุดของชาติเรียกว่า วิมานอินทร์

นักเขียนงานช่างอธิบายว่าเป็นโครงสี่เหลี่ยมผืนผ้าคล้ายหน้าต่าง อยู่ระหว่างหน้าจั่วบนและล่าง ทำบนตาข่ายหน้าช้าง บางแบบมีลายพระอินทร์ประดับ

5. วิมานแท่น

เครดิต: ฉัตรชัย เชิดชัย

วิมานแท่นถูกจัดเป็นแบบแบนโดยนิตยสารอนุรักษ์และ sanook และมีตอนของตัวเองในสารคดีชุดปี 2564

มณีรัตน์ (1985, หน้า 25) ระบุว่ากรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐทรงแปลงบันไดแก้วเป็นวิมานแท่น เช่นเดียวกับวิมานพระอินทร์

เอกสารรายวิชาหนึ่งอธิบายรูปทรงว่าเป็นโครงสี่เหลี่ยมจัตุรัสสองชั้น มีดอกไม้ห้อยจากมุมทั้งสี่ ข้อมูลที่ตีพิมพ์เกี่ยวกับวิมานแท่นมีน้อย หากต้องการรายละเอียดเพิ่ม ดูสารคดีชุดของชาติ

โครงเครื่องแขวนและส่วนประกอบ

เครื่องแขวนทุกชิ้นมีโครง ตาข่ายดอกไม้ร้อย เครื่องแต่งตัว และอุบะ โครงกำหนดรูปทรง ตาข่ายเติมเต็ม ส่วนเครื่องแต่งตัวและอุบะช่วยตกแต่ง

โครง

• ก่อนรัชกาลที่ 5: ไม้พันผ้าขาว
• สมัยรัชกาลที่ 5: ลวดสีขาว ริเริ่มโดยกรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ
• ปัจจุบัน: ชิ้นเล็กใช้ก้านลานหรือไม้ไผ่ ชิ้นใหญ่ใช้ลวดร้อยตาข่าย (มณีรัตน์, 1985; นิตยสารอนุรักษ์)

เทคนิคและลายตาข่าย

ช่างกรอง มัด ถัก ร้อย และเย็บดอกไม้ (นิตยสารอนุรักษ์; มทร.พระนคร)

นิตยสารอนุรักษ์และงานวิจัยของมหาวิทยาลัยระบุลายตาข่าย เช่น:

• ลายแก้วชิงดวง
• ลายพระจันทร์เสี้ยว
• ลายกำแพงแก้ว
• ลายอกแมงมุม

เครื่องแต่งตัว

เครื่องแต่งตัวช่วยตกแต่งตาข่าย แบบตัดจากใบตองซ้อนหลายชั้นแล้วเย็บกลีบดอกไม้ทับ ส่วนเส้นคือดอกไม้ที่มัดหรือเย็บเป็นแถบเพื่อปิดขอบ

แบบมีทั้งเฟื่อง กระหนก และดอกทัดหู (นิตยสารอนุรักษ์; สารคดีชุดของชาติ ตอนการเย็บแบบ)

อุบะ

อุบะประกอบด้วยดอกตุ้ม ดอกครอบ และดอกสวม ส่วนตุ้งติ้งคืออุบะเส้นเดียวแบบเรียบง่าย (มทร.พระนคร, 2023)

อุบะเป็นงานช่างอีกแขนงหนึ่งในตัวเอง อ่านอุบะคืออะไร และประกอบอย่างไร

ดอกจำปา

ดอกไม้ที่ใช้ทำเครื่องแขวนและวัสดุ

ดอกไม้ดั้งเดิมคือดอกพุด ดอกรัก บานไม่รู้โรย จำปี จำปา มะลิ และกุหลาบ รวมถึงกล้วยไม้ (นิตยสารอนุรักษ์; anowl; เดลินิวส์, 2026)

ดอกไม้	สี	หน้าที่ในเครื่องแขวน	ฤดูกาลหรือราคา
ดอกพุด	ขาว	ตัวตาข่าย ดอกหลัก	ราว 4,500 ดอกในระย้าขนาดใหญ่หนึ่งชิ้น (รายงานนักศึกษา มทร.ธัญบุรี, 2017)
ดอกรัก	ขาว ม่วง	ตาข่ายและเครื่องแต่งตัว	ราว 240 บาทต่อถุง ราคาส่ง (ไม่ระบุปี)
มะลิ	ขาว	กลิ่นหอม ตาข่าย	250 ถึง 700 บาท/กก. และ 700 ถึง 1,500 บาทในเดือนสิงหาคม และพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ (กรมส่งเสริมการเกษตร, 2024)
บานไม่รู้โรย	ม่วง ชมพู	แต่งสี	ไม่มีตัวเลขอ้างอิง
จำปี และจำปา	ขาว เหลืองทอง	ดอกตุ้มของอุบะ	ไม่มีตัวเลขอ้างอิง
กุหลาบ	แดง ชมพู เหลือง	ดอกตุ้มของอุบะ	ไม่มีตัวเลขอ้างอิง

ความหมายของดอกไม้

• มะลิ: ความรักที่บริสุทธิ์และยั่งยืน และเป็นดอกไม้วันแม่อย่างเป็นทางการตั้งแต่ พ.ศ. 2519 (อุทยานหลวงราชพฤกษ์)
• ดอกรัก: วิกิพีเดียภาษาไทยระบุว่าใช้ในงานแห่งความรัก เช่น พานขันหมากและมาลัยบ่าวสาว

วัสดุอื่น

ปัจจุบันช่างยังใช้ดินไทย ผ้า พลาสติก คริสตัล กระดาษ ลูกปัด เปลือกหอย และกระดาษฟางข้าว นักวิจัย มทร.พระนคร ทำเครื่องแขวนจากเปลือกหอย และ มทร.ธัญบุรี ทำงานฟางข้าวร่วมกับผู้สูงอายุในอำเภอสามโคก (2019)

ผ้า พลาสติก และดินไทย อยู่ได้นานกว่าดอกไม้สดมาก และช่างหันมาใช้วัสดุเหล่านี้มากขึ้น (นิตยสารอนุรักษ์; เดลินิวส์, 2026)

วิธีทำเครื่องแขวนไทย

การทำเครื่องแขวนเริ่มจากการเลือกดอกไม้ ร้อยตาข่ายและเครื่องแต่งตัว แล้วเย็บแบบ (ลำดับที่สอนในสารคดีชุดของชาติปี 2564) ก่อนประกอบทั้งหมดบนโครง

อุปกรณ์

งานดอกไม้สดใช้เข็มมาลัย เข็มสั้น เข็มร้อยอุบะ กรรไกร มีด คีม ลวด ด้าย ผ้า และกระบอกฉีดน้ำ (มทร.พระนคร, 2023)

ขั้นตอน

1. เลือกและเตรียมดอกไม้
2. ทำโครง บางแบบต้องทำโครงก่อนใส่ดอกไม้ นี่คือเหตุผลหนึ่งที่ควรสั่งล่วงหน้า (แพรว เวดดิ้ง, 2018)
3. ร้อยตาข่ายและเส้นด้วยเข็มและด้ายตามลายที่เลือก
4. เย็บแบบ โดยเย็บกลีบดอกไม้บนใบตองที่ตัดเป็นรูป
5. ประกอบ: นำตาข่าย เครื่องแต่งตัว และอุบะ มาประกอบบนโครง

เวลาและแรงงาน

เราไม่พบตัวเลขที่ตีพิมพ์ว่าเครื่องแขวนหนึ่งชิ้นใช้เวลากี่ชั่วโมง แต่ขนาดของงานบอกได้ ระย้าดอกไม้สดขนาดใหญ่หนึ่งชิ้นใช้ดอกพุดราว 4,517 ดอก (รายงานนักศึกษา มทร.ธัญบุรี, 2017)

การเรียนรู้ก็ใช้เวลา ผู้เรียนรายหนึ่งเล่าถึงหลักสูตรชุมชนของวัดแห่งหนึ่ง40 ชั่วโมง ใน 8 เสาร์อาทิตย์ และต้องฝึกที่บ้านเพิ่มเติม

เครดิต: warintira.multiply

ความหมายและการใช้งาน

เครื่องแขวนทำขึ้นสำหรับงานพิธี งานแต่งงาน และการบูชาพระ แขวนที่ประตู หน้าต่าง ผนัง ทางเข้า และกลางห้อง (แพรว เวดดิ้ง; วัฒนาพานิช; sanook, 2016)

เครื่องแขวนไทยมีความงดงามอย่างไร

เครื่องแขวนไทยงดงามด้วยสี่เหตุผล: กลิ่นหอมที่มากับลม ความเป็นศิลปะชั้นสูง ฝีมือระดับราชสำนัก และลายตาข่ายที่หลากหลาย

• กลิ่นหอม: เมื่อแขวนที่ประตูและหน้าต่าง ลมจะพัดกลิ่นดอกไม้เข้าสู่ห้อง
• ศิลปะชั้นสูง: Thailand Foundation เรียกงานนี้ว่าศิลปะชั้นสูงที่ใช้ในงานมงคล
• ฝีมือราชสำนัก: รูปแบบอย่างวิมานพระอินทร์และพวงแก้ว ออกแบบโดยสตรีฝ่ายในของราชสำนัก
• ลายที่หลากหลาย: ตาข่าย เฟื่อง เครื่องแต่งตัว และอุบะ ผสมกันเป็นลายที่มีชื่อเรียกมากมาย

แขวนที่ใด

• พระราชพิธีและพิธีทางพุทธศาสนา: เพื่อบูชาในพระราชพิธี (นิตยสารอนุรักษ์)
• งานแต่งงาน: ที่ประตู ผนัง และทางเข้า (แพรว เวดดิ้ง)
• บ้านและโถง: ที่หน้าต่าง หรือกลางห้องในงานพิธี (หนังสือเรียนวัฒนาพานิช)

บางเว็บไซต์ระบุความหมายด้านโชคลาภหรือฮวงจุ้ยของแต่ละแบบ เราไม่พบแหล่งที่เชื่อถือได้ จึงไม่นำมาใส่

ราคาเครื่องแขวนไทยวันนี้

เครื่องแขวนไทยมีราคาตั้งแต่ประมาณ 190 บาทสำหรับพลาสติก ถึงประมาณ 15,000 บาทสำหรับระย้าดอกไม้สดขนาดใหญ่ ราคาขึ้นกับวัสดุ ขนาด และจำนวนดอกไม้ ตัวเลขด้านล่างระบุปีทุกรายการ และเราไม่ระบุชื่อร้าน

ชิ้นงาน	วัสดุ	ราคา (บาท)	ปีและแหล่งที่มา
ตาข่ายหน้าช้าง 12 นิ้ว / 16 นิ้ว	ดอกไม้สด	950 / 1,600	2013 รายการราคาของช่างรายหนึ่ง
ระย้าขนาดใหญ่	ดอกไม้สด	ราว 15,000 (ค่าดอกไม้ 6,364)	2017 รายงานนักศึกษา มทร.ธัญบุรี
ชุดงานแต่งงาน	ดอกไม้สด	เสนอราคาตามงาน	2018 แพรว เวดดิ้ง
เครื่องแขวนประยุกต์ที่อยู่ได้นานขึ้น	วัสดุผสม	1,499 (ต้นทุน 910)	2019 โครงการวิทยาลัยอาชีวศึกษา
ตาข่ายหน้าช้าง ราว 30 ซม. ถึง 3 เมตร	พลาสติกหรือผ้า	190 ถึง 1,190 ส่วนใหญ่ 400 ถึง 500 ระดับสูงถึง 3,900	กันยายน 2026 เว็บเปรียบเทียบราคา
พู่กลิ่น บันได ตาข่ายหน้าช้าง โคม	ดินไทย	850 (พู่กลิ่น 3 ชั้น) ถึง 8,500 (โคม 20 นิ้ว) ตาข่ายหน้าช้าง 1,800	กันยายน 2026 แคตตาล็อกของช่างดินไทยรายหนึ่ง
The Elephant Net / The Crocodile Fragrance / โคมระย้าไทย	ผ้าฝ้าย Macrame by Nicha	1,990 / 2,590 / 14,490 (สั่งจองล่วงหน้าทั้งหมด)	22 กันยายน 2026 เว็บไซต์ของเรา

อ่านตัวเลขเหล่านี้อย่างไร

ราคาดอกไม้สดเป็นตัวเลขเมื่อหลายปีก่อน ควรขอใบเสนอราคาปัจจุบัน เครื่องแขวนดอกไม้สดอยู่ได้ไม่กี่วัน ราคาจึงครอบคลุมงานเดียว

งานดินไทยของช่างรายหนึ่งมีราคาตั้งแต่850 บาทสำหรับพู่กลิ่น 3 ชั้น ถึง4,500 บาทสำหรับโคม 14 นิ้ว ส่วนโคมตราขนาด 18 และ 20 นิ้ว ราคา 6,500 และ 8,500 บาท

ความท้าทายและอนาคตของงานช่าง

งานช่างนี้เผชิญแรงกดดันสามด้าน: ดอกไม้อายุสั้น ต้นทุนสูง และผู้ฝึกน้อยลง ขณะเดียวกัน การสอนยังดำเนินต่อในหลายสถาบัน และวัสดุใหม่ช่วยให้รูปแบบดั้งเดิมยังถูกใช้งาน

ดอกไม้สดเหี่ยวเร็ว

เครื่องแขวนดอกไม้สดอยู่ได้ไม่กี่วัน มะลิเริ่มเป็นสีน้ำตาลในวันที่สองหลังเก็บ (สจล., 2025) และรายงานเรื่องเครื่องแขวนดินไทยก็ระบุถึงอายุที่จำกัดของดอกไม้สด

ต้นทุน

งานดอกไม้สดของไทยมีต้นทุนสูง Sorose และ Kaewsrithong (2023) รายงานว่าผู้เชี่ยวชาญแนะนำให้องค์ประกอบไทยมีสัดส่วนอย่างน้อย 30% ของงานออกแบบร่วมสมัย เป็นวิธีที่ช่วยให้งานช่างนี้อยู่ในโครงการสมัยใหม่ได้

ผู้ฝึกน้อยลง วัสดุใหม่

นิตยสารอนุรักษ์ (2021) ระบุว่ามีผู้ฝึกงานช่างนี้น้อยลง ช่างหันไปใช้ดอกไม้ผ้า พลาสติก และดินไทย (นิตยสารอนุรักษ์; เดลินิวส์, 2026)

เราไม่พบการสำรวจจำนวนช่างที่ยังทำงานอยู่ในปัจจุบัน ตัวเลขที่พบทางออนไลน์จึงควรพิจารณาอย่างระมัดระวัง

สถานที่สอนงานช่างนี้

การสอนยังดำเนินต่อที่โรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) มทร.พระนคร มทร.กรุงเทพ มทร.ธัญบุรี มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา และวิทยาลัยอาชีวศึกษา

สารคดีชุดของชาติปี 2564 จำนวน 15 ตอน ว่าด้วยความหมาย ประวัติ การเลือกดอกไม้ เทคนิค และเครื่องแขวนแปดแบบ เป็นจุดเริ่มต้นที่ดูได้ฟรีสำหรับทุกคนที่อยากเรียนรู้

เครื่องแขวนในงานออกแบบภายใน

สำหรับนักออกแบบภายใน เครื่องแขวนนำรูปแบบงานช่างราชสำนักไทยเข้าสู่ห้องในขนาดของแชนเดอเลียร์ หลักการวางมาจากประเพณีโดยตรง: แบบแบนสำหรับช่องเปิด แบบ 3 มิติสำหรับกลางพื้นที่

การใช้งานในปัจจุบัน

• ร้านอาหารและสปา: เดลินิวส์ (2026) ระบุว่าใช้ในร้านอาหารไทย สปา วัด และศูนย์สุขภาพ
• งานแต่งงาน โรงแรม และรีสอร์ท: anowl รายงานว่ามีการใช้มากขึ้นในสถานที่เหล่านี้
• งานออกแบบผลิตภัณฑ์: งานวิจัยของสวนสุนันทานำลวดลายเครื่องแขวน 10 ลายไปออกแบบของที่ระลึก และแก้วกาแฟได้รับความนิยมมากที่สุด (Chandhasa, 2017)

ขนาดและตำแหน่ง

• แบบ 2 มิติ มองได้สองด้าน: หน้าต่าง ประตู ผนัง ทางเข้า
• แบบ 3 มิติ มองได้รอบด้าน: กลางล็อบบี้ ห้องอาหาร หรือโถง
• ขนาด: ตาข่ายหน้าช้างพลาสติกหรือผ้ามีตั้งแต่ราว 30 ซม. ถึง 3 เมตร โคมดินไทยมีตั้งแต่ 14 ถึง 20 นิ้ว
• สัดส่วน: Sorose และ Kaewsrithong (2023) อ้างผู้เชี่ยวชาญที่แนะนำให้องค์ประกอบไทยมีอย่างน้อย 30% ของงานร่วมสมัย

เมื่อพื้นที่ต้องการการแบ่งโซนมากกว่าการประดับ งานเชือกถักแบบเดียวกันนี้ก็ทำเป็นฉากกั้นได้ อ่านวิธีกั้นพื้นที่ด้วยงานเชือกถักแทนผนังได้ในคู่มือของเรา

ขนาด น้ำหนัก การดูแล และระยะเวลาผลิต

เครื่องแขวนดอกไม้สดต้องเปลี่ยนทุกไม่กี่วัน จึงเหมาะกับงานเดียว สำหรับการติดตั้งถาวร วัสดุที่คงทนอย่างผ้าฝ้ายของเรารักษารูปแบบเดิมไว้ได้

ผลงานของเรามีขนาด80 ซม. (The Elephant Net) ยาว 81 ซม. (The Crocodile Fragrance) และ 71 x 25 ซม. (โคมระย้าไทย) สอบถามน้ำหนักกับเราก่อนวางแผนการติดตั้ง ทั้งสามชิ้นเป็นสินค้าสั่งจองล่วงหน้า ส่วนงานสั่งทำเสนอราคาตามโครงการ รวมระยะเวลาผลิต

หากต้องการสั่งทำในสีหรือขนาดของคุณเอง เริ่มได้ที่หน้ารับสั่งทำของเรา หรือคุยกับเราทาง LINE หรืออีเมล

ดอกไม้สด กับผ้าฝ้ายของ Macrame by Nicha

ดอกไม้สดคือวัสดุดั้งเดิม และเหมาะที่สุดสำหรับงานพิธีและกลิ่นหอมธรรมชาติ ผลงานผ้าฝ้ายของเรารักษารูปแบบคลาสสิกไว้สำหรับบ้าน โรงแรม หรือสำนักงาน ที่ต้องการแขวนไว้ถาวร

ด้าน	เครื่องแขวนดอกไม้สดแบบดั้งเดิม	ผ้าฝ้าย Macrame by Nicha
วัสดุ	ดอกพุด ดอกรัก มะลิ และดอกไม้สดอื่น บนโครงลวดหรือก้านลาน	เชือกฝ้าย
เทคนิค	ร้อย มัด ถัก เย็บ และกรองดอกไม้	ผูกปม มาคราเม่ และโครเชต์
อายุการใช้งาน	ไม่กี่วัน	ทำมาเพื่อเก็บไว้
กลิ่น	กลิ่นดอกไม้ธรรมชาติ	คุณเติมกลิ่นที่ชอบได้เอง เช่น เครื่องหอมไทยหรือมะลิ
รูปแบบ	ราว 15 แบบที่มีชื่อเรียก ทั้ง 2 มิติและ 3 มิติ	ตาข่ายหน้าช้าง กลิ่นจระเข้ โคมระย้า และแบบอื่นตามสั่งทำ
เหมาะกับ	งานพิธี งานแต่งงาน การบูชา	บ้าน โรงแรม ร้านอาหาร และสำนักงาน ที่ต้องการแขวนไว้ถาวร
ราคา	950 บาทสำหรับตาข่ายเล็ก (2013) ถึงราว 15,000 บาทสำหรับระย้าใหญ่ (2017)	1,990 ถึง 14,490 บาท (กันยายน 2026)
วิธีสั่ง	ใบเสนอราคาจากร้านดอกไม้สำหรับงานของคุณ	สั่งจองล่วงหน้าบนเว็บไซต์ของเรา งานสั่งทำตามใบเสนอราคา

ไอเดียกลิ่นหอมที่เข้ากับผลงานผ้าฝ้าย อ่านได้ที่คู่มือเครื่องหอมไทยของเรา

เครื่องแขวนผ้าฝ้ายของ Macrame by Nicha

ผลงานของเราออกแบบโดยNicha และทำร่วมกับสตรีชาวอาข่าในหมู่บ้านอาจ่า อำเภอแม่ยาว จังหวัดเชียงราย ผ่านโครงการเพื่อสังคม Akha Ma-De แต่ละชิ้นนำรูปแบบคลาสสิกของราชสำนักมาผูกด้วยผ้าฝ้าย

The Elephant Net

ตาข่ายหน้าช้างในแบบของเรา หนึ่งในเครื่องแขวนไทย 5 ชนิดคลาสสิกแบบแบน ผูกมือด้วยผ้าฝ้าย 1,990 บาท สั่งจองล่วงหน้า

The Crocodile Fragrance

กลิ่นจระเข้ของเรา ผูกด้วยผ้าฝ้าย 2,590 บาท สั่งจองล่วงหน้า

โคมระย้าไทยของเรา

โคมระย้าไทยคือผลงานแบบ 3 มิติของเรา ในตระกูลเดียวกับระย้า 14,490 บาท สั่งจองล่วงหน้า

เราทำอย่างไร

1. เลือกเชือก: ความหนาและสีเป็นไปตามแบบ
2. ตัดและผูกเข้าโครง: ตัดเชือกตามความยาวแล้วผูกเข้ากับโครง
3. ผูกลาย: ปมสี่เหลี่ยม ปมเกลียว และปมผูกตะกรุด สร้างเป็นตาข่าย ผสมโครเชต์ตามที่รูปแบบต้องการ
4. เก็บงาน: ตัดปลายเชือกและสางให้ฟู

คุณเติมกลิ่นที่ชอบได้เอง ฉีดเครื่องหอมไทยหรือกลิ่นมะลิลงบนผ้าฝ้าย เครื่องแขวนก็จะหอมเหมือนต้นฉบับดอกไม้สด

อยากเห็นเครื่องแขวนทั้งสามชิ้นของเราคู่กับพวงมาลัย

คำถามที่พบบ่อย

เครื่องแขวนไทยภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร

Thai hanging ornaments หรือทับศัพท์ว่า khrueang khwaen (สะกดอีกแบบว่า khruang kwaen) คือดอกไม้ดอกเล็กร้อยเป็นเส้น ลาย และตาข่าย แขวนในงานพิธี

เครื่องแขวนไทยมีกี่ประเภท

สองประเภท คือแบบแบน (2 มิติ) และแบบ 3 มิติ รวมกันราว 15 รูปแบบที่มีชื่อเรียก ไม่มีหน่วยงานทางการใดกำหนดจำนวนที่แน่นอน

เครื่องแขวนไทย 5 ชนิด มีอะไรบ้าง

บันไดแก้ว ตาข่ายหน้าช้าง กลิ่น วิมานพระอินทร์ และวิมานแท่น บทความนี้จัดกลุ่มแบบแบนเช่นนี้ ไม่มีมาตรฐานทางการใดกำหนด 5 ชนิดไว้

เครื่องแขวนไทยมาจากไหน

หลักฐานเริ่มที่ราชสำนักกรุงเทพฯ ซึ่งสตรีฝ่ายในพัฒนางานนี้ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 5 ที่มาในสมัยสุโขทัยหรืออยุธยาเป็นเพียงคำกล่าวอ้างที่ยังไม่มีหลักฐาน

ตาข่ายหน้าช้างคืออะไร

ตาข่ายดอกไม้ร้อยแบบแบน หนึ่งใน 5 ชนิดคลาสสิก แขวนที่หน้าต่าง และมีการอธิบายว่าวิมานพระอินทร์ทำบนตาข่ายหน้าช้าง

ใช้ดอกไม้อะไรบ้าง

หลัก ๆ คือดอกพุด ดอกรัก มะลิ บานไม่รู้โรย จำปี จำปา และกุหลาบ รวมถึงกล้วยไม้

เครื่องแขวนดอกไม้สดอยู่ได้นานเท่าไร

ไม่กี่วัน มะลิเริ่มเป็นสีน้ำตาลในวันที่สองหลังเก็บ (สจล., 2025)

เครื่องแขวนไทยราคาเท่าไร

ตาข่ายหน้าช้างพลาสติกราว 190 ถึง 1,190 บาท (กันยายน 2026) ระย้าดอกไม้สดขนาดใหญ่ราว 15,000 บาทในปี 2017 ผลงานผ้าฝ้ายของเรา 1,990 ถึง 14,490 บาท

เครื่องแขวนไทยขึ้นทะเบียนมรดกหรือไม่

อยู่ในงานช่างดอกไม้สด รายการที่ 110 ในบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ไม่มีรายการแยก และไม่ได้ขึ้นทะเบียนกับยูเนสโก

สั่งทำสำหรับงานออกแบบภายในได้หรือไม่

ได้ เรารับทำเครื่องแขวนผ้าฝ้ายตามใบเสนอราคา ส่งข้อมูลพื้นที่ ขนาด และสีมาทางหน้ารับสั่งทำ LINE หรืออีเมล

แหล่งอ้างอิง

1. มณีรัตน์ จันทนะผะลิน. (2528). เครื่องแขวนไทย: ดอกไม้สด. หนังสือชุดมรดกไทย เล่ม 4. กรุงเทพฯ: อมรินทร์การพิมพ์, หน้า 25. อ้างใน หอจดหมายเหตุ มจธ. ลิงก์
2. ณภัทร ทองแย้ม. (2552). เครื่องแขวนดอกไม้ไทย. กรุงเทพฯ: วาดศิลป์. 64 หน้า. ISBN 9786165120067. ระเบียนห้องสมุด TCDC ลิงก์
3. คณะกรรมการเอกลักษณ์ของชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2564). สารคดีเอกลักษณ์ไทย ชุด เครื่องแขวน 15 ตอน. ทรูปลูกปัญญา ลิงก์
4. รุ่งอรุณ กุลธำรง. (2557). ดอกไม้วิจิตร. วารสารไทยศึกษา 10(1). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. อ้างเอกสารหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ศธ 0701.1/77 ลิงก์
5. Sorose, A. และ Kaewsrithong, J. (2023). Journal of Arts Management 7(4). มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม ลิงก์
6. วารสารราชบัณฑิตยสถาน 40(3) เรื่องสมเด็จพระศรีพัชรินทรา. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ลิงก์
7. Changpum, C. และ Pittungnapoo, W. (2016). วารสารสถาปัตยกรรม มหาวิทยาลัยนเรศวร 7(1) ลิงก์
8. กรมส่งเสริมวัฒนธรรม และ UNESCO-ICHCAP. (2014). บัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของประเทศไทย รายการที่ 110 ลิงก์
9. ดารุณี โอวาทจริยพิทักษ์ และคณะ. (2563). การประดิษฐ์เครื่องแขวนไทยจากเปลือกหอย. วารสารคหกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน 2(2) มทร.พระนคร ลิงก์
10. Chandhasa, R. (2017). Thai Traditional Hanging Garland Decoration to the Pattern Design Adapted on Suan Sunandha Rajabhat University Souvenir. Asian Social Science 13(7), 131. doi:10.5539/ass.v13n7p131 ลิงก์
11. มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา. Thai Wisdom in Blooming Flowers. Google Arts and Culture ลิงก์
12. หนังสือเรียนการงานอาชีพ ม.ปลาย วัฒนาพานิช. ทรูปลูกปัญญา ลิงก์
13. Thailand Foundation. (2 กรกฎาคม 2021). Thai-style Offerings ลิงก์
14. SJN LMS. (2564). รายวิชา ง31101 สัปดาห์ที่ 1 ลิงก์
15. เดลินิวส์. (20 กรกฎาคม 2569). สืบศิลปะจัดดอกไม้ เครื่องแขวนไทย ลิงก์
16. ศิริพร รัตน์พานิช. (2564). เครื่องแขวน แห่งศรัทธา หน้า 1 ถึง 4. นิตยสารอนุรักษ์ ลิงก์
17. sanook. (28 พฤศจิกายน 2016). รู้จัก เครื่องแขวนดอกไม้สด ลิงก์
18. sanook. (28 มีนาคม 2018). สกู๊ปเครื่องแขวนดอกไม้สด ลิงก์
19. anowl. เครื่องแขวนดอกไม้สด แชนเดอเลียร์สไตล์ไทย ลิงก์
20. แพรว เวดดิ้ง. เครื่องแขวนงานไทย ลิงก์
21. แพรว เวดดิ้ง. (พฤษภาคม 2018). การสั่งเครื่องแขวนสำหรับงานแต่งงานไทย ลิงก์
22. สยามรัฐ ผ่านเน็ตประชารัฐ. (10 มิถุนายน 2562). เครื่องแขวนไทยจากฟางข้าว มทร.ธัญบุรี ลิงก์
23. Thailand Innovation Portal รายการ 26357 (2562). เครื่องแขวนไทยประยุกต์ วิทยาลัยอาชีวศึกษาพิษณุโลก ลิงก์
24. วิกิพีเดียภาษาไทย. เจ้าจอมมารดาตานี อ้างอิง ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย (2546) มติชน ลิงก์
25. วิกิพีเดียภาษาไทย. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสมรรัตนศิริเชฐ
26. สำนักพระราชวัง. (2564). โรงเรียนช่างฝีมือในวัง (หญิง) ลิงก์
27. ศักรินทร์ หงส์รัตนวรากิจ และคณะ. (2566). มาลัยคล้องมือ. วารสารกระแสวัฒนธรรม มทร.พระนคร ลิงก์
28. Yeamsuriyotai และคณะ. (2025). Frontiers in Plant Science. สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ลิงก์
29. อุทยานหลวงราชพฤกษ์. (2563). มะลิ ลิงก์
30. กรมส่งเสริมการเกษตร. (2567). ราคามะลิ
31. รายงานนักศึกษา มทร.ธัญบุรี. (2560). ระย้าดอกไม้สด: จำนวนดอกไม้และต้นทุน
32. โพสต์ผู้เรียนบน Lemon8. หลักสูตรชุมชนของวัด งานระย้าน้อย ลิงก์

อ่านเพิ่มเติม อ้างผ่าน Sorose และ Kaewsrithong (2023): Bunnag (2017) เรื่องงานดอกไม้ของเจ้าจอมมารดาตานี

หมายเหตุเกี่ยวกับบทความนี้

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น เรารวบรวมจากแหล่งอ้างอิงข้างต้น และบางประเด็นในประวัติศาสตร์นี้ยังมีข้อถกเถียงหรือยังไม่มีบันทึก

เรายินดีอย่างยิ่งที่จะได้รับความคิดเห็น ข้อแก้ไข และงานวิจัยจากคุณ ไม่ว่าคุณจะเป็นนักเรียน ครู ช่าง หรือครอบครัวที่สืบสานงานช่างนี้

ทุกข้อมูลช่วยให้เราเข้าใจมรดกส่วนนี้ได้ดีขึ้น แบ่งปันได้อย่างถูกต้องที่สุด และส่งต่อให้คนรุ่นต่อไป