อุบะคืออะไร มีกี่แบบ ใช้ดอกอะไร และวิธีร้อยอุบะเบื้องต้น

อุบะ (อ่านว่า อุ-บะ) คือดอกไม้ที่ร้อยเป็นสาย แล้วนำมารวมเป็นพวงอย่างพู่ ใช้ห้อยกับพวงมาลัย ห้อยระหว่างเฟื่อง หรือห้อยประดับข้างหู

ถ้าคุณกำลังหัดทำอุบะสำหรับวิชาเรียน บทความนี้รวมไว้ครบ ทั้งส่วนประกอบ 3 ส่วนของอุบะ อุบะ 6 แบบ อุบะ ดอกไม้ ที่นิยมใช้ และวิธีร้อยอุบะทีละขั้นตอน

Macrame by Nicha ออกแบบและผลิตพวงมาลัยและอุบะจากผ้าฝ้ายถักมือของเราเอง ในประเทศไทย

อุบะคืออะไร

พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานให้ความหมายของ อุบะ ว่า ดอกไม้ที่ร้อยเป็นสายแล้วเข้าพวงอย่างพู่ สำหรับห้อยกับมาลัย ห้อยระหว่างเฟื่อง หรือห้อยประดับข้างหู

ในห้องเรียน อุบะถูกสอนว่าเป็นหนึ่งใน 3 ส่วนประกอบของพวงมาลัย ได้แก่ ตัวมาลัย โบมาลัย และอุบะ

เพราะฉะนั้นถ้ามีคนถามว่า "อุบะคือ" อะไร คำตอบสั้น ๆ คือ พู่ดอกไม้ที่ห้อยอยู่ปลายพวงมาลัยไทย

ส่วนประกอบของอุบะ

อุบะหนึ่งสายมี 3 ส่วน ร้อยจากล่างขึ้นบน

1. ดอกตุ้ม: ส่วนที่อยู่ปลายล่างสุดของสาย และเป็นดอกแรกที่ร้อย ส่วนใหญ่ทำเป็นรูปดอกข่า ซึ่งเป็นรูปทรงที่ประดิษฐ์จากดอกไม้อื่น เช่น นำกลีบกุหลาบมามัดเป็นรูปดอกข่า
2. ดอกครอบ: หรือเรียกว่า หมวก เป็นครอบเล็ก ๆ ทำจากกลีบเลี้ยง เช่น กลีบเลี้ยงดอกรักหรือกุหลาบ ครอบอยู่เหนือดอกตุ้ม บางตำราใช้ขั้วดอกชบา และบางตำราใช้หมวกพลาสติก
3. ดอกสวม: ดอกไม้ที่ร้อยต่อจากดอกครอบ เรียงจากดอกใหญ่ไปดอกเล็ก ส่วนใหญ่ใช้ดอกรัก

ตัวอย่างง่าย ๆ จากสื่อการสอน: ดอกตุ้มรูปดอกข่า 1 ดอก ดอกครอบ 1 ดอก แล้วตามด้วยดอกรัก 5 ดอก

อุบะมีกี่แบบ

สื่อการสอนงานดอกไม้ไทยแบ่ง อุบะไว้ 6 แบบ แต่ละแบบต่างกันที่จำนวนสาย วิธีการผูก และมีแบบหนึ่งที่ต่างกันที่ดอกไม้ที่ใช้

1. อุบะขาเดียว

หรือเรียกว่า ตุ้งติ้ง ตามชื่อคือ อุบะที่มีเพียงสายเดียว

2. อุบะแขก หรือ พวงเต่ารั้ง

ดอกตุ้ม 1 ดอก แล้วร้อยดอกสวมต่อเป็นสายยาวตามต้องการ

3. อุบะพู่

นำหลายสายมารวมกันเป็นพวงที่ดูฟูเต็ม คล้ายพู่

4. อุบะไทยธรรมดา

มีหลายสาย แต่ละสายประกอบด้วยดอกตุ้ม 1 ดอก และดอกสวม 3 ดอก 5 ดอก หรือมากกว่านั้น

5. อุบะไทยทรงเครื่อง

ร้อยแบบเดียวกับอุบะไทยธรรมดา แต่ผูกและจัดให้วิจิตรกว่า

6. อุบะแตระ หรือ สร้อยสน

นำดอกจำปามาซอยแล้วร้อยเป็นรูปกรวย

อุบะมีกี่สาย

เมื่อนำหลายสายมารวมเป็นพวง จะใช้ จำนวนคี่ คือ 3, 5, 7 หรือ 9 สาย

ดอกไม้ที่ใช้ร้อยอุบะ

อุบะแต่ละส่วนมีดอกไม้ที่นิยมใช้ต่างกัน

• ดอกรัก: ดอกสวมที่ใช้กันเป็นหลัก อุบะ ดอกรัก จึงร้อยด้วยดอกรักเป็นส่วนใหญ่ และกลีบเลี้ยงดอกรักยังใช้ทำดอกครอบได้ด้วย
• กุหลาบ: นำกลีบมามัดเป็นรูปดอกข่าสำหรับดอกตุ้ม และใช้กลีบเลี้ยงทำดอกครอบ
• ชบา: ใช้ขั้วดอกทำดอกครอบ
• จำปา: ซอยแล้วร้อยเป็นอุบะแตระ

ดอกข่าที่อยู่ปลายล่างคือรูปทรงที่ประดิษฐ์ขึ้น ตั้งชื่อตามดอกข่า ไม่ได้ใช้ดอกข่าจริง

สำหรับตัวพวงมาลัยที่อุบะห้อยอยู่ สื่อการสอนระบุดอกไม้ที่นิยมใช้ ได้แก่ กุหลาบ ดอกแก้ว กุหลาบมอญ บานไม่รู้โรย มะลิ และกล้วยไม้

วิธีร้อยอุบะ

การร้อยอุบะ ใช้อุปกรณ์ไม่กี่อย่าง และความใจเย็นอีกนิด

อุปกรณ์ที่ต้องใช้

• เข็มมาลัย
• เข็มมือ
• ด้าย
• กรรไกร
• มีดเล็ก
• ภาชนะใส่น้ำ
• ขวดสเปรย์ฉีดน้ำ
• ผ้าขาวบาง

ขั้นตอนการร้อยอุบะ

1. เตรียมดอกไม้: ดอกตุ้ม ดอกครอบ และดอกสวม
2. ร้อยด้ายเข้าเข็มมาลัย โดยใช้ด้ายเส้นคู่
3. แทงเข็มผ่านกลางดอก ทุกดอกที่ร้อย
4. ร้อยดอกตุ้มก่อน ตามด้วยดอกครอบ แล้วจึงร้อยดอกสวม
5. เรียงดอกสวมจากดอกใหญ่ไปดอกเล็ก และเหลือด้ายไว้ 3 ถึง 4 นิ้วสำหรับผูก
6. รวบอุบะที่ร้อยเสร็จ เป็นพวงละ 3, 5, 7 หรือ 9 สาย แล้วผูกเข้ากับพวงมาลัย

ขนาดเข็มและด้ายแต่ละตำราใช้ไม่เหมือนกัน ให้ใช้ตามที่ครูในชั้นเรียนกำหนด

อุบะใช้ที่ไหนบ้าง

อุบะอยู่ในทุกงานดอกไม้ไทยที่ต้องการส่วนห้อยตกแต่ง ทั้งปลายพวงมาลัย มุมกรอบ และงานดอกไม้สดแบบไทย

อุบะที่ชายพวงมาลัย

มาลัยชายเดียว มีอุบะห้อยอยู่ 1 ชาย ใช้คล้องข้อมือหรือใช้ถวาย

Malai Chaad และ Malai Glin Rak ของเราเป็นมาลัยชายเดียวทั้งคู่ มีชายห้อยลงมาจากวงมาลัย 1 ชาย

มาลัยสองชาย มีอุบะห้อย 2 ชาย ใช้คล้องคอในงานพิธีสำคัญ

มาลัยกรมีเรื่องราวของตัวเอง อ่านต่อได้ในบทความมาลัยกร คืออะไร และใช้ในโอกาสไหน

อุบะในเครื่องแขวน

เครื่องแขวน ใช้ตกแต่งอาคาร ศาสนสถาน และบ้านเรือน ในเครื่องแขวนมีทั้งอุบะไทยและอุบะตุ้งติ้ง

อุบะที่อยู่ได้นาน: อุบะผ้าฝ้ายถักมือของเรา

อุบะดอกไม้สดสวยงาม แต่อยู่ได้ไม่นาน ดอกไม้สดเริ่มเหี่ยวภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงหนึ่งหรือสองวัน หากไม่ได้ดูแล

เราจึงทำอุบะจากผ้าฝ้าย Malai Uba คือ อุบะขาเดียวจากผ้าฝ้ายถักมือ ยาว 40 ซม. พร้อมกล่องไม้ ราคา 3,000 บาท

เราออกแบบให้เป็นอุบะที่แขวนได้ด้วยตัวเอง ที่ศาลพระภูมิหรือที่ทำงาน พร้อมคำอวยพรให้โชคลาภอยู่รอบตัวผู้รับ ชื่อบนหน้าสินค้าคือ ความเรียบง่ายและความสงบ

จำหน่ายเป็นชิ้น หากต้องการเป็นคู่สั่งทำได้ ทุกชิ้นทำด้วยมือโดยผู้หญิงอาข่าในเชียงราย

มาลัยชายเดียวของเรา

ถ้าคุณต้องการพวงมาลัยทั้งพวงพร้อมชาย พวงมาลัยของเรา 2 แบบเป็น มาลัยชายเดียว:

• Malai Chaad ราคา 2,690 บาท สื่อถึงความภาคภูมิใจในความเป็นไทย สีแดง ขาว และน้ำเงิน แทนชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ สามเสาหลักของธงไตรรงค์ สร้างสรรค์สำหรับการแลกเปลี่ยนทางการทูต งานเฉลิมฉลองอย่างเป็นทางการ และของขวัญ VIP ขนาด 12 x 28 ซม. พร้อมกล่องไม้ สั่งผลิตล่วงหน้าเท่านั้น
• Malai Glin Rak ราคา 499 บาท สื่อถึงความอบอุ่นใกล้ชิด ไม่ว่าคุณอยู่ที่ไหน มาลัยผ้าฝ้ายและไม้ขนาดเล็ก 3 x 6 นิ้ว มีให้เลือก 8 สี แต่ละสีมีความหมายในตัวเอง แขวนในรถ แขวนที่ประตู หรือวางไว้ที่โต๊ะทำงาน พร้อมกล่องของขวัญไม้

คำถามที่พบบ่อย

อุบะคืออะไร

อุบะคือดอกไม้ที่ร้อยเป็นสายแล้วรวมเป็นพวงอย่างพู่ ใช้ห้อยกับพวงมาลัย ห้อยระหว่างเฟื่อง หรือห้อยประดับข้างหู เป็นหนึ่งใน 3 ส่วนประกอบของพวงมาลัย ร่วมกับตัวมาลัยและโบมาลัย

อุบะมีส่วนประกอบอะไรบ้าง

จากล่างขึ้นบน ได้แก่ ดอกตุ้ม ดอกครอบ และดอกสวม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นดอกรัก เรียงจากดอกใหญ่ไปดอกเล็ก

อุบะมีกี่สาย

อุบะขาเดียวมี 1 สาย เมื่อรวมหลายสายเป็นพวงจะใช้จำนวนคี่ คือ 3, 5, 7 หรือ 9 สาย

อุบะใช้ดอกอะไร

ดอกรักเป็นดอกสวมหลัก และกลีบเลี้ยงดอกรักใช้ทำดอกครอบ กลีบกุหลาบมัดเป็นรูปดอกข่าสำหรับดอกตุ้ม ขั้วดอกชบาใช้ทำดอกครอบได้ และดอกจำปาซอยใช้ร้อยอุบะแตระ

อุบะดอกไม้สดอยู่ได้นานแค่ไหน เทียบกับอุบะผ้าฝ้าย

ดอกไม้สดเริ่มเหี่ยวภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงหนึ่งหรือสองวันหากไม่ได้ดูแล สำหรับพวงมาลัยสด ควรฉีดน้ำวันละ 1 ถึง 2 ครั้ง ห่อด้วยใบตองหรือกระดาษชุบน้ำ เก็บในตู้เย็น (ไม่ใช่ช่องแช่แข็ง) และหลีกเลี่ยงแดดและลม ส่วนอุบะผ้าฝ้ายอย่าง Malai Uba ถักด้วยมือจากผ้าฝ้าย จึงไม่เหี่ยวเลย