พวงมาลัยไหว้ครู เลือกอย่างไร และวันไหว้ครูตรงกับวันไหน

ทุกต้นปีการศึกษา คำถามเดิมก็วนกลับมาในกลุ่มไลน์ผู้ปกครองนับแสนกลุ่ม คือต้องเตรียมอะไรไปบ้าง และวันไหน

วันไหว้ครู คือพิธีที่นักเรียนคุกเข่ายกพานไหว้ครูของตัวเอง พวงมาลัยที่อยู่บนพานนั้นคือพวงมาลัยไหว้ครู และตรงนี้เองที่คนส่วนใหญ่ติด เพราะดอกไม้บนพานไม่ได้เลือกมาเพื่อความสวย แต่ละอย่างมีความหมายเฉพาะของมัน และความหมายเหล่านั้นคือเหตุผลที่พิธีนี้มีหน้าตาแบบที่เราเห็น

บทความนี้ตอบว่าวันไหว้ครูตรงกับวันไหน ทำไมถึงไม่ใช่วันเดียวกับวันครู ของสี่อย่างบนพานหมายถึงอะไร และถ้าจะซื้อพวงมาลัยแทนการทำเอง ควรดูอะไรบ้าง

วันไหว้ครูตรงกับวันไหน

วันไหว้ครูจัดปีละครั้ง ในช่วงต้นภาคเรียนที่หนึ่ง และตามธรรมเนียมที่ยึดถือกันมานาน จะตรงกับวันพฤหัสบดี ตามคติทางโหราศาสตร์ วันพฤหัสบดีเป็นวันของพระพฤหัสบดี เทพผู้ได้รับยกย่องให้เป็นครูและเป็นที่ปรึกษาของทวยเทพ คนไทยจึงถือว่าวันพฤหัสบดีเป็นวันครูมาแต่เดิม สำนักงานราชบัณฑิตยสภาบันทึกไว้ว่า ในสมัยก่อนพ่อแม่จะพาลูกหลานไปฝากตัวเป็นศิษย์ของครูในวันพฤหัสบดี และสถานศึกษาก็ยังเลือกวันพฤหัสบดีเป็นวันประกอบพิธีมาจนถึงทุกวันนี้

ในทางปฏิบัติ โรงเรียนส่วนใหญ่จัดพิธีไหว้ครูในวันพฤหัสบดีที่สองของเดือนมิถุนายน ซึ่งเป็นวันที่สื่อไทยประกาศกันในแต่ละปี แต่นี่เป็นธรรมเนียม ไม่ใช่ข้อกำหนด กระทรวงศึกษาธิการไม่ได้กำหนดวันไว้ แต่ละโรงเรียนจึงเลือกวันพฤหัสบดีของตัวเองในช่วงต้นภาคเรียน และบางแห่งก็จัดช้ากว่านั้นในเดือนเดียวกัน ถ้าคุณเป็นผู้ปกครอง ให้ยึดวันที่จากทางโรงเรียนเป็นหลัก

วันไหว้ครูกับวันครู ไม่ใช่วันเดียวกัน

นี่คือเรื่องที่คนสับสนกันมากที่สุด และสองวันนี้ต่างกันจริง

• วันครู ตรงกับวันที่ 16 มกราคม เป็นวันสำคัญระดับชาติเพื่อยกย่องวิชาชีพครู มีพิธีการและกิจกรรมสาธารณะ ผู้ใหญ่เป็นฝ่ายจัดและร่วมงาน
• วันไหว้ครู จัดขึ้นในโรงเรียนช่วงเดือนมิถุนายน เป็นพิธีระหว่างนักเรียนกับครูของตัวเอง มีการคุกเข่า ยกพาน และมอบพวงมาลัย

ถ้ามีคนบอกให้เตรียมพวงมาลัยไปโรงเรียน แทบจะแน่นอนว่าหมายถึงวันไหว้ครูในเดือนมิถุนายน ไม่ใช่วันที่ 16 มกราคม

ถ้ากำลังหาของขวัญสำหรับวันครู 16 มกราคม ดูไอเดียได้ที่ของขวัญให้ครูของเรา

บนพานไหว้ครูมีอะไรบ้าง และแต่ละอย่างหมายถึงอะไร

บนพานไหว้ครูมีของสี่อย่าง และแต่ละอย่างคือคำอวยพรหนึ่งข้อ

• หญ้าแพรก หญ้าที่ลงรากและแตกกอได้เร็วกว่าอะไรรอบตัว หมายถึงความรู้ที่ซึมซับได้ไวและแตกฉานออกไป และยังเป็นหญ้าที่ถูกตัด ถูกเหยียบ ถูกเผา แล้วงอกกลับขึ้นมาได้ ซึ่งเป็นความหมายอีกครึ่งหนึ่ง
• ดอกเข็ม ชื่อของมันคือคำว่าเข็ม ปลายแหลม หมายถึงสติปัญญาที่แหลมคม และคำอวยพรให้เรียนรู้ได้ไว
• ดอกมะเขือ ดอกที่โน้มหัวลงเวลาบาน จึงหมายถึงความอ่อนน้อมถ่อมตน เป็นคนสุภาพเรียบร้อย
• ข้าวตอก ข้าวที่แช่จนนุ่มแล้วคั่วจนแตกเป็นสีขาว หมายถึงความมีระเบียบวินัย และหมายถึงสองวิธีที่ครูใช้ขัดเกลาศิษย์ ทั้งการโอบอ้อมและการเคี่ยวเข็ญ

อ่านรวมกันแล้วทั้งสี่อย่างคือประโยคเดียว คือความรู้ที่แตกฉาน สติปัญญาที่แหลมคม ความอ่อนน้อม และความมีวินัย นั่นคือสิ่งที่พานไหว้ครูกำลังพูดอยู่จริง ๆ

ส่วนดอกมะลิอยู่เคียงข้าง ไม่ได้อยู่ในสี่อย่างนั้น ดอกมะลิคือดอกไม้ของตัวพวงมาลัยเอง และเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์ในการบูชาแบบไทย จึงเป็นเหตุผลที่พานไหว้ครูจำนวนมากมาพร้อมพวงมาลัยดอกมะลิวางพาดอยู่ ส่วนดอกมะลิเดี่ยว ๆ เป็นดอกไม้ของวันแม่ 12 สิงหาคม ไม่ใช่ของวันไหว้ครู

บางโรงเรียนเพิ่มอย่างที่ห้าคือดอกบานไม่รู้โรย หมายถึงความรู้ที่ไม่เลือนหาย แหล่งข้อมูลยังไม่ตรงกันว่านับรวมหรือไม่ จึงถือเป็นธรรมเนียมเฉพาะที่ มากกว่าจะเป็นหนึ่งในสี่

พวงมาลัยแบบไหนเหมาะกับวันไหว้ครู

มีอยู่ไม่กี่เรื่องที่ควรทำให้ถูก

• ต้องเป็นพวงมาลัย ไม่ใช่พวงมาลา สองคำนี้เสียงใกล้กันแต่ความหมายตรงข้ามกัน พวงมาลัย คือดอกไม้ร้อยเป็นพวงสำหรับบูชาและให้เกียรติผู้ใหญ่ ส่วนพวงมาลา คือพวงใหญ่สำหรับผู้วายชนม์ ใช้ในงานฌาปนกิจและวางที่อนุสาวรีย์ หยิบผิดคือความผิดพลาดที่ไม่มีใครลืม
• โทนขาวและโทนดอกมะลิคือธรรมเนียม เข้ากับความบริสุทธิ์ที่ดอกมะลิเป็นตัวแทนอยู่
• พวงมาลัยสดอยู่ได้วันเดียว ดอกมะลิเปลี่ยนสีข้ามคืน ถ้าพิธีจัดตอนเช้าแล้วซื้อไว้ตั้งแต่เมื่อวาน ถึงเวลาก็เริ่มคล้ำแล้ว
• ขนาดให้ดูที่พิธี ไม่ใช่ที่งบ พวงมาลัยขนาดพอดีที่วางบนพานได้สวย ดูดีกว่าพวงใหญ่เกินจนวางไม่ลงตัว

ทำเอง หรือซื้อ

นักเรียนจำนวนมากร้อยเอง และถ้าหัวใจของเรื่องอยู่ที่ความตั้งใจ นั่นคือคำตอบที่ดีกว่า ใช้ดอกมะลิสด เข็มกับด้าย และเวลาสักบ่ายหนึ่ง

การซื้อจะสมเหตุสมผลเมื่อตั้งใจให้พวงมาลัยนั้นถูกเก็บไว้ ครูที่ได้รับพวงมาลัยสดสามสิบพวง พอถึงวันศุกร์ก็มีพวงมาลัยคล้ำสามสิบพวง ของที่อยู่ได้นานจึงเป็นของขวัญคนละแบบ และนั่นคือเหตุผลที่พวงมาลัยผ้าฝ้ายมีอยู่ตั้งแต่แรก

Malai Petite Purity สีขาว ของเรา ราคาเริ่มต้น 1,290 บาท ในโทนสีขาวของดอกบัว ซึ่งสื่อถึงจิตใจที่บริสุทธิ์และความสงบ เหมาะกับการแสดงความเคารพต่อครู ถักด้วยมือจากผ้าฝ้ายโดยผู้หญิงชาวอาข่าที่เชียงราย ขนาด 10 x 22 ซม. ครูแขวนไว้ที่บ้านได้เป็นปี ซึ่งพวงมาลัยสดทำไม่ได้

อ่านที่มาและประเภทของพวงมาลัยเพิ่มเติมได้ที่บทความพวงมาลัยคืออะไร ความหมาย ประวัติ และแบบต่าง ๆ

คำถามที่พบบ่อย

วันไหว้ครูปีนี้ตรงกับวันไหน

โรงเรียนส่วนใหญ่จัดในวันพฤหัสบดีที่สองของเดือนมิถุนายน ซึ่งเป็นวันที่สื่อไทยประกาศกันในแต่ละปี กระทรวงศึกษาธิการไม่ได้กำหนดไว้ตายตัว แต่ละโรงเรียนจึงเลือกวันพฤหัสบดีของตัวเองในช่วงต้นภาคเรียน ให้ถามวันที่แน่นอนจากทางโรงเรียน

วันครูกับวันไหว้ครูต่างกันอย่างไร

วันครูตรงกับวันที่ 16 มกราคม เป็นวันระดับชาติ ส่วนวันไหว้ครูคือพิธีในโรงเรียนช่วงเดือนมิถุนายน ที่นักเรียนยกพานและมอบพวงมาลัยให้ครูของตัวเอง

ดอกไม้ไหว้ครูมีอะไรบ้าง และมีความหมายว่าอย่างไร

มีสี่อย่าง หญ้าแพรกหมายถึงความรู้ที่แตกฉานได้เร็ว ดอกเข็มหมายถึงสติปัญญาที่แหลมคม ดอกมะเขือหมายถึงความอ่อนน้อมถ่อมตน และข้าวตอกหมายถึงความมีระเบียบวินัย ทุกอย่างเลือกมาจากความหมาย ไม่ใช่จากหน้าตา ส่วนดอกมะลิคือดอกไม้ของพวงมาลัยที่วางบนพาน ไม่ได้นับเป็นหนึ่งในสี่

ใช้พวงมาลัยผ้าฝ้ายแทนพวงมาลัยสดได้ไหม

ได้ ดอกมะลิสดคือธรรมเนียมและเป็นคำตอบที่ถูกต้องสำหรับตัวพิธี ส่วนพวงมาลัยผ้าฝ้ายเหมาะกับกรณีที่อยากให้ครูเก็บไว้ได้ เพราะพวงมาลัยสดจะคล้ำภายในวันเดียว

สิ่งที่ห้ามนำไปวันไหว้ครูเด็ดขาดคืออะไร

พวงมาลา ซึ่งเป็นพวงใหญ่สำหรับผู้วายชนม์ หน้าตาคล้ายกันสำหรับคนที่ไม่คุ้น แต่ความหมายตรงข้ามกันสิ้นเชิง ต้องเป็นพวงมาลัยเท่านั้น